Meer gevoel

Van Marwijk klein‘Aha, mooi’ dacht ik, toen ik las dat voormalig bondscoach Bert van Marwijk in het Hamburgse HSV weer een club heeft gevonden waar hij als trainer aan de slag kan. Niet alleen omdat ik Van Marwijk een sympathieke kerel vind, maar ook door zijn argumentatie voor die keuze. Die werd, zo meldde hij, ingegeven door het gevoel: dat was goed bij HSV.

Nu is voetbal volgens kenners emotie, maar dat een professional zo onverbloemd toegeeft dat intuïtie doorslaggevend was, is vrij ongebruikelijk. En dapper. Want toegeven dat emotie ten grondslag ligt aan een keuze, vergt moed. Mensen willen doorgaans graag doen voorkomen dat de genomen beslissing de uitkomst is van diepgaande deliberatie. Emotioneel gestuurd gedrag had en heeft een car fifties kleinbijsmaak van inferioriteit, gevaar en onbenul (en werd in de voorgaande eeuw vaak – door mannen – in verband gebracht met het feminiene: dat kleur voor vrouwen een rol bleek te spelen bij de aanschaf van een auto bijvoorbeeld, werd door mannen afgedaan als een vertederende aberratie. Zelf lieten zij zich vooral leiden door ‘rationele overwegingen’: motorvermogen, brandstofverbruik, actieradius. Gemakshalve bleef  onvermeld dat de aan te schaffen auto wel indruk moest maken en bij voorkeur groter, duurder en sneller moest zijn dan die van andere mannen).

Ook in ons werk voor organisaties was ‘gevoel’ tot voor kort een non-issue. Voor sommige – zich zelf respecterende – bestuurders of directieleden zelfs een regelrecht taboe. Als wij voorzichtig opperden dat gevoel wel eens een onderbelichte rol kon spelen in bepaalde ontwikkelingen, dan werd dat weggewimpeld als irrelevant. Onderzoek moest gaan over belangrijke – het liefst meetbare – zaken, over rationele argumenten en beredeneerde scenario’s.

Trouw Bang boos blijHeel langzaam groeit de acceptatie van het inzicht dat de werkelijkheid weerbarstiger is en mensen (of nu het gaat om medewerkers, klanten of leden van verenigingen) niet de rationeel opererende entiteiten zijn waar ze lang voor gehouden werden. Daarmee ontstaat de ruimte die het mogelijk maakt om ook de gevoelsmatige component te betrekken in studies. Hoe belangrijk dat kan zijn bleek onlangs bij de (op 13 september2013) gepubliceerde uitkomsten van een onderzoek van dagblad Trouw en de VU naar de emotionele staat van de Nederlandse kiezer. Daaruit bleek dat Nederlandse kiezers vooral boos zijn en dat een aanzienlijk deel van het electoraat behoefte heeft aan ‘een sterke leider die meteen over alles kan beslissen’. In de beschouwingen die journalisten Romana Abels, Dorien Pels, politieke communicatie wetenschapper Andreas Schuck en spindoctor Kay van de Linde aan de uitkomsten wijden, wordt er ondermeer op gewezen dat ‘protestpartijen’ als SP, PVV en 50 meer inspelen op de hoop en angsten van de kiezer en de gevestigde partijen ‘eerder de neiging hebben om over inhoud te praten.’ Die rationele benadering van de keizer lijkt, zo wordt gesteld, niet meer lang houdbaar.

1 (25)Het onderzoek van Trouw en VU onderzoek bevat meer wetenswaardigs. Voor mij is het vooral een morele opsteker die aanspoort om met nog meer kracht te pleiten voor het betrekken van ‘gevoel’ in onderzoeken waarin
mensen de hoofdrol spelen. En nu maar hopen dat Van Marwijk er niet naast zit met zijn gevoeld over HSV. Ik wens hem veel succes.

 

 

Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /www/wp-includes/class-wp-comment-query.php on line 399

2 reacties op “Meer gevoel”

  1. Ariel zegt:

    Ik heb er een dubbel ‘gevoel’ bij. Aan de ene kant: meer gevoel toelaten (in de zin van intuïtie) in rationele werelden lijkt me zeker toe te juichen, maar aan de andere kant: wat is dat gevoel? Blijft een vaag begrip. Gevoel kan ook zijn wat je jezelf wijsmaakt (verliefdheden, angst- en haatgevoelens). En onderbuikgevoelens (PVV, SP) zijn volgens mij slechte raadgevers. De één stookt de ander op (de één steekt de ander aan / de één maakt de ander bang) en zo kun je massahysterie en volkswoede krijgen. Maar ik ben zeker voor het openstaan voor intuïtie, associaties de vrije loop laten etc.

  2. menno zegt:

    Dank Ariël. Ik ben het met je eens dat gevoel, in de zin van onderbuikgevoelens en hersenspinsels een slechte raadgever is, of kan zijn. Misschien in bepaalde gevallen ook een hele goede (denk aan houden van, of ontroering), maar ik wil ook niet pleiten voor het gebruik van gevoel als kompas in het leven (er zijn te veel voorbeelden in het verleden en heden, waaruit blijkt dat dat inderdaad grote, en ook destructieve gevolgen kan hebben). Waar het me om gaat is dat de rol van gevoel bij het nemen van beslissingen niet ontkend of gemarginaliseerd mag worden, zoals in het bedrijfsleven gebeurde tot zeg eind jaren negentig. In de modellen die daar gehanteerd werden, werd elke beslissing of stap voorgesteld als uitkomst van rationele afwegingen. Terwijl in de praktijk blijkt dat niet rationele overwegingen, maar gevoel vaak de factor is die er voor zorgt dat bijvoorbeeld een beurs op hol slaat, fusies mislukken, of leden van verenigingen zich niet thuis voelen bij een club. Ik wil er voor pleiten om het belang van de factor ‘gevoel’ een plaats te geven in het denken over….en ja, dan leent een voorbeeld uit het voetbal zich mooi als kapstok. Want voetbal is, zoals we weten emoooosie!

Geef een reactie